ONTBIJT
Ontbijten binnen Ayurveda
Ontbijt als een koning, lunch als een edelman en eet ’s avonds als een bedelaar.’ Hoewel zulke oude volkswijsheden vaak een diepe kern van waarheid bevatten, is Ayurveda het hier niet mee eens. Wist je dat volgens Ayurveda de lunch de belangrijkste maaltijd van de dag is, en niet het ontbijt? Rond het middaguur is je spijsvertering op z’n sterkst, dat is de pitta-tijd van de dag, wanneer het vuur element overheerst. In veel landen wordt dan nog steeds de grootste maaltijd van de dag gegeten. In Nederland doen we het anders en nemen we vaak een snelle boterham met kaas of een bakje yoghurt in de ochtend. Geen ramp, maar als je kijkt naar wat je spijsvertering écht nodig heeft in de ochtend, is er een betere optie.
De voordelen van warm ontbijten
Je spijsvertering heeft de hele nacht gerust en moet ’s ochtends rustig op gang komen. Een lichte, warme maaltijd ondersteunt dat proces. Een boterham is op zich niet zo zwaar, maar biedt weinig warmte en energie om de dag echt goed te beginnen. Maar er is een ontbijt dat volgens Ayurveda nog veel minder geschikt is: yoghurt met fruit en granen.
Hoewel dit in Nederland een populaire en gezonde keuze lijkt, is het voor je spijsvertering eigenlijk een flinke uitdaging. Koude yoghurt werkt verstikkend op het spijsverteringsvuur, en de combinatie met fruit en granen maakt het geheel nog moeilijker te verteren. Je kunt het vergelijken met een open haard waarin alleen nog wat na gloeiende kooltjes liggen: als je daar een nat blok hout op gooit (zoals koude yoghurt), doof je het vuur in plaats van het aan te wakkeren.
De Engelsen hebben daar goed over nagedacht, daar heet het ontbijt Breakfast. We stoppen (break) met vasten (fast) nadat de spijsvertering ’s nachts wat langere tijd rust heeft gekregen. Het is best logisch dat deze dan weer rustig op gang moet komen, toch? Na een vastenkuur zetten we ons mes ook niet meteen in een zwaar biefstuk. Nu weten de Engelsen met hun English Breakfast natuurlijk wel creatief invulling te geven aan deze mooie term, wij gaan het anders aanpakken!
Warme citroen-gember rijstepap
Romige lente gierstpap met kurkuma, abrikoos en pompoenpitten
Romige lente gierstpap met kurkuma, abrikoos en pompoenpitten - 2 porties - ± 15 min
Gierst is licht verteerbaar en helpt het lichaam om overtollig vocht af te voeren. Een goed alternatief voor havermout. Door het graan eerst kort te roosteren en vervolgens rustig te laten koken ontstaat een zachte, romige pap. Kurkuma en kardemom ondersteunen de spijsvertering, terwijl abrikoos een milde natuurlijke zoetheid toevoegt. Pompoenpitten zorgen voor een knapperige, nootachtige topping. Als je geen gierst in huis hebt, of je wilt een ander graan gebruiken dan kan dat natuurlijk. Denk aan havermout, wamaranth, gerst of quinoa. Let wel; de kooktijd kan verschillen per graan. Zoek de kooktijd op, of blijf in de buurt van het vuur tot je pap de juiste consistentie heeft. Daarbij geldt overigens dat ik van erg papperige pap houdt, je kunt het gerecht natuurlijk aanpassen zoals het jou het beste smaakt!
Geschatte voorbereidingstijd: ± 5 minuten
Kooktijd: ± 12–15 minuten
Ingrediënten
80 g gierst
1 tl ghee of kokosolie
300 ml amandelmelk (of andere lichte plantaardige melk)
150 ml water
¼ tl kurkumapoeder
¼ tl kardemompoeder
snuf zwarte peper
snuf zout
3 gedroogde abrikozen, in kleine stukjes gesneden
1 el pompoenpitten
Bereidingswijze
Spoel de gierst kort onder koud water. Laat goed uitlekken.
Verhit de ghee of kokosolie in een kleine pan en rooster de gierst ongeveer 1 minuut tot het graan licht nootachtig begint te ruiken.
Voeg het water en de amandelmelk toe en breng het geheel rustig aan de kook.
Voeg kurkuma, kardemom, zwarte peper en een snuf zout toe en roer goed door.
Laat de pap op laag vuur ongeveer 10–12 minuten zachtjes koken. Roer regelmatig zodat de gierst romig wordt.
Voeg halverwege de stukjes abrikoos toe zodat ze zacht worden en hun zoetheid afgeven aan de pap.
Is de pap te dik? Voeg dan een klein scheutje warm water toe tot de gewenste romige structuur ontstaat.
Serveer warm en strooi er pompoenpitten overheen.
Tip van Bhumi
Wil je de pap nog romiger maken? Laat de gierst na het koken nog 2–3 minuten met het deksel op de pan rusten en roer daarna krachtig door. De zetmelen komen zo beter vrij, waardoor de pap een nog zachtere en romige structuur krijgt — bijna zoals havermout.
Warme citroen-gember rijstepap - 2 porties - ± 15 min
Een warme rijstpap is een zachte manier om de dag te beginnen. In plaats van een zware pap maken we hier een lichte, frisse variant met citroen en gember. De rijst geeft een milde basis, terwijl gember het spijsverteringsvuur zacht stimuleert. De frisse citroen toon maakt het gerecht lichter en helpt om Kapha in balans te brengen. Samen met een snuf kardemom ontstaat een eenvoudige pap die verwarmend en toch verfrissend aanvoelt. Ideaal wanneer je ’s ochtends iets lichts wilt eten dat toch energie geeft.
Voorbereidingstijd: ± 5 minuten
Bereidingstijd: ± 10 minuten
Ingrediënten
80 g witte rijst
1 tl ghee of kokosolie
1 tl verse gember, fijn geraspt
300 ml amandelmelk
150 ml water
snuf zout
½ tl citroenrasp
snuf kardemom
optioneel: 1 tl ahornsiroop
Bereidingswijze
Spoel de rijst goed uit onder koud water tot het water schoon is.
Verhit de ghee of kokosolie in een pan en bak de geraspte gember kort.
Voeg de rijst, amandelmelk, water en een snuf zout toe.
Breng rustig aan de kook en laat ongeveer 10 minuten zachtjes koken tot de rijst zacht is.
Roer de citroenrasp en kardemom erdoor.
Proef en voeg eventueel een beetje ahornsiroop toe.
Serveer warm.
